Verzorging Acer (esdoorn) Bonsai

De Japanse esdoorn is een echte buitenbonsai en hoort het hele jaar buiten te staan. Hij groeit het beste op een lichte en luchtige plek met voldoende zon, maar moet worden beschermd tegen zeer felle middagzon. Vooral in de zomer kunnen de dunne bladeren snel verbranden.

Ochtendzon en eventueel avondzon zijn zeer geschikt. Tijdens warme zomerdagen is halfschaduw in de middag ideaal. Wanneer de temperatuur richting 30 °C of hoger gaat, is indirect licht tijdens de heetste uren verstandig.

Zet de boom ook niet voortdurend op een zeer winderige plek. Wind verhoogt de verdamping en kan ervoor zorgen dat zowel bladeren als bonsaigrond erg snel uitdrogen. De Japanse esdoorn heeft zijn natuurlijke seizoenen nodig en moet daarom niet permanent binnen worden gehouden.

Een Acer palmatum heeft relatief veel water nodig. Tijdens het groeiseizoen moet je de grond dagelijks controleren. In normale groeiomstandigheden komt dit vaak neer op ongeveer eenmaal per dag water geven. Tijdens zeer warme en droge dagen kan een kleine bonsaipot zelfs twee of meer gietbeurten per dag nodig hebben.

Daarom is 7–14+ keer per week een bruikbare indicatie voor het groeiseizoen, maar geen vast waterschema. Kijk altijd eerst naar de grond.

Geef water zodra de bovenste laag van het substraat begint op te drogen. De volledige kluit moet vervolgens goed nat worden. Laat overtollig water door de drainagegaten weglopen. De wortels houden van een gelijkmatig vochtige omgeving, maar mogen niet langdurig in doorweekte grond staan.

Laat de kluit nooit volledig uitdrogen. Japanse esdoorns hebben fijne wortels en reageren vrij snel op droogte. Bruine, droge bladranden kunnen onder andere ontstaan door een combinatie van droogte, hitte, wind en sterke zon.

Gebruik indien mogelijk geen sterk kalkhoudend water. Acer palmatum geeft de voorkeur aan een neutrale tot licht zure omgeving. Regenwater is daarom een goede optie wanneer je leidingwater erg hard is.

In de winter, wanneer de boom geen bladeren heeft en in rust is, daalt de waterbehoefte sterk. Houd de grond dan licht vochtig en controleer hem regelmatig.

Voor een Japanse esdoorn is een vaste organische bonsaimest een goede basis. Organische mest geeft voedingsstoffen geleidelijk af en verkleint de kans op een te sterke groeispurt.

Vooral bij een verfijnde, volwassen bonsai is het verstandig om niet overdreven veel stikstof te geven. Veel stikstof stimuleert lange scheuten, grotere bladeren en langere afstanden tussen de bladeren. Dat is precies wat je bij een fijn vertakte Acer meestal niet wilt.

De belangrijkste bemestingsperioden zijn het voorjaar en de herfst. Voor jonge bomen waarbij je juist snelle stam- en takgroei wilt, kan tijdens actieve groei aanvullend ongeveer eenmaal per week een vloeibare meststof worden gebruikt.

Het is moeilijk om een vast aantal keer per maand voeding geven aan te raden. De frequentie hangt af van het gekozen product en de afgiftesnelheid. Houd daarom bij vaste organische bonsaimest de dosering van het betreffende product aan.

De Japanse esdoorn reageert goed op snoei en is daardoor zeer geschikt voor het ontwikkelen van een fijne takstructuur.

Jonge scheuten kun je tijdens de groeiperiode terugknippen tot ongeveer één à twee bladparen. Hierdoor blijft de vorm compact en ontstaat op termijn meer vertakking.

Bij volwassen bomen kun je nieuwe scheuten ook pinchen. Zodra het eerste bladpaar zich heeft geopend, kan het zachte groeipunt tussen deze bladeren voorzichtig worden verwijderd. Dit remt de lengtegroei en helpt bij het ontwikkelen van fijne vertakking. Doe dit selectief: voortdurend pinchen verzwakt de boom.

Voor grotere en dikkere takken is meer voorzichtigheid nodig. Acer kan na het snoeien sterk "bloeden", waarbij sap uit de snoeiwond komt. We adviseren dan ook stevige takken bij voorkeur in zomer of herfst te verwijderen, wanneer wondherstel snel verloopt.

Gebruik voor grotere takken een scherpe concaaftang of geschikte bonsaisnoeischaar. Op grotere wonden kan wondpasta worden aangebracht om de wond af te sluiten en het risico op schimmelinfecties te beperken.

Bladsnoei is eveneens mogelijk. Een volledige bladsnoei kan een tweede, fijnere groeigolf stimuleren, maar belast de boom behoorlijk en moet niet jaarlijks worden uitgevoerd. Een gedeeltelijke bladsnoei, waarbij bijvoorbeeld alleen zeer grote of dicht op elkaar staande bladeren worden verwijderd, is aanzienlijk milder.

Acer palmatum kan met bonsaidraad worden gevormd. We raden het aan om in het voorjaar te bedraden.

Gebruik aluminium- of koperdraad met een dikte die voldoende is om de betreffende tak vast te houden zonder onnodig veel druk uit te oefenen. Buig takken geleidelijk en forceer ze niet.

Controleer aangebrachte bedrading zeer regelmatig tijdens het groeiseizoen. Een Japanse esdoorn kan snel groeien en de relatief gladde bast kan blijvend beschadigd raken wanneer draad begint in te groeien.

Bij fijne takken kun je naast bedrading ook gebruikmaken van spandraden, zodat je minder draad direct rondom kwetsbare takken hoeft te wikkelen.

Een Japanse esdoorn moet gemiddeld ongeveer eens per twee jaar worden verpot. De soort maakt relatief sterke, snelgroeiende wortels waardoor een kleine bonsaipot behoorlijk snel gevuld kan raken.

Het beste moment is aan het begin van het voorjaar, rond het moment dat de knoppen beginnen uit te lopen.

Tekenen dat verpotten nodig is zijn onder andere een sterk met wortels gevulde pot, een zeer compacte wortelkluit of water dat steeds moeilijker door het substraat trekt.

Tijdens het verpotten kan een deel van de wortels worden teruggesnoeid. Gebruik hiervoor een scherpe wortelschaar en verwijder vooral lange en dikke wortels terwijl voldoende fijne haarwortels behouden blijven.

Na het verpotten moet de boom de gelegenheid krijgen te herstellen. Bescherm hem tijdelijk tegen extreme zon, uitdrogende wind en andere sterke belasting.

De Japanse esdoorn heeft een goed drainerend maar voldoende vochtvasthoudend bonsaisubstraat nodig.

Wij adviseren:

• 100% Akadama
  of
• 80% Akadama en 20% pumice (puimsteen).
  

Het belangrijkste is dat het substraat voldoende zuurstof bevat en overtollig water gemakkelijk kan afvoeren, terwijl er tegelijkertijd genoeg vocht beschikbaar blijft voor de fijne wortels.

Gewone compacte potgrond is daarom minder geschikt als hoofdbestanddeel voor een bonsai in een kleine schaal

De Japanse esdoorn is bladverliezend. In de herfst verkleuren de bladeren en vallen ze uiteindelijk af. Dit hoort bij de natuurlijke levenscyclus van de boom.

De Acer moet gedurende de winter buiten blijven of op een vergelijkbaar koude plaats overwinteren, omdat hij een winterrust nodig heeft. Een verwarmde woonkamer is niet geschikt.

Acer palmatum is behoorlijk vorstbestendig, maar een bonsai is kwetsbaarder dan dezelfde boom in de volle grond doordat de wortels slechts door een dunne pot worden beschermd. Bij temperaturen beneden ongeveer -10 °C wordt extra bescherming aanbevolen, bijvoorbeeld in een koude kas, koude bak of andere onverwarmde beschutte ruimte.

Bescherm de bonsai bovendien tegen harde, uitdrogende winterwind. Controleer ook in de winter regelmatig de grond: de boom verbruikt weinig water, maar de wortelkluit mag niet volledig uitdrogen.

De Japanse esdoorn is over het algemeen een sterke soort, maar kan last krijgen van enkele specifieke problemen.

Bladluis komt vooral in het voorjaar voor. Controleer jonge scheuten en de onderzijde van bladeren regelmatig. Bij een kleine aantasting kun je de luizen vaak verwijderen of afspoelen; bij een ernstigere aantasting kan een daarvoor geschikt bestrijdingsmiddel worden gebruikt volgens de aanwijzingen op het etiket.

Een veel ernstiger probleem is Verticillium-verwelkingsziekte. Dit is een schimmelaantasting die delen van de boom of uiteindelijk de gehele boom kan laten afsterven. Bij een verse doorsnede kunnen donkere tot zwarte verkleuringen in het hout zichtbaar zijn. Er is geen effectieve behandeling.

Verticillium kan bovendien via snoeigereedschap worden overgedragen. Wanneer je de ziekte vermoedt, moet gereedschap daarom grondig worden gereinigd en gedesinfecteerd voordat je het voor een andere boom gebruikt.

Daarnaast kan de soort gevoelig zijn voor onder meer bladvlekken/-verbranding, mijten en bepaalde schildluizen. Niet iedere bruine bladrand betekent overigens dat de boom ziek is: te felle zon, droge grond of harde wind kan vergelijkbare schade veroorzaken.